4
4
3
3
2
2
1
1

Okulary presbiopijne

(okulary do pracy z bliska) Jak już wspomniano, oczy nasze są zdolne do wyraźnego widzenia przedmiotów znajdujących się w różnej odległości dzięki akomo- dacji (patrz s. 15). Przy patrzeniu w dal oczy nasze znajdują się w spoczynku, nie akomodują. Przy patrzeniu na przedmioty bliskie konieczne jest dostosowanie aparatu łamiącego oka do odległości, w jakiej znajduje się obserwowany przedmiot (akomodacja). Im bardziej przysuwamy przedmiot do oczu, tym silniej musimy akomodować. Najbliższy punkt, w którym jeszcze widzimy wyraźnie przy użyciu maksimum akomodacji, nazywamy punktem bliży wzrokowej. Dzieci mają bardzo duży zakres akomodacji, ich punkt bliży wzrokowej znajduje się w odległości kilku centymetrów przed okiem. Z wiekiem zakres akomodacji maleje na skutek zmian zachodzących w soczewce i ciele rzęskowym, punkt bliży wzrokowej coraz bardziej się oddala. Wreszcie

URAZY OKA

Urazy oka stanowią dużą grupę wśród ciężkich chorób okulistycznych. Ich skutki są jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty. Zależnie od czynnika uszkadzającego urazy oka możemy podzielić na trzy grupy: 1) urazy mechaniczne, 2) urazy chemiczne i termiczne, 3) urazy energią promienistą.

Urazy mechaniczne. Urazy mechaniczne oczu spotykamy najczęściej przy pracy w przemyśle. Są one spowodowane odpryskami różnego rodzaju metali lub innych ciał odrzucanych z dużą siłą w czasie pracy, jak np. odpryski wiórów przy obsłudze tokarek, odłamki tarcz szlifierskich, odłamki przy obsłudze strugarek, frezarek, pras, narzędzi pneumatycznych itp. Poza przemysłem stosunkowo często spotykamy się z urazami mechanicznymi na wsi, np. takimi jak kopnięcie przez konia, uraz rogiem krowy, urazy przy klepaniu kosy, przy rąbaniu drewna itd. W przypadku urazu może być uszkodzona każda część oka i jego aparatu ochronnego. Zależnie od rodzaju, kształtu, wielkości oraz siły działania przed-miotu powodującego uraz spotykamy się z różnymi uszkodzeniami oczu, mniej lub bardziej poważnymi. Najbardziej ogólnie wszystkie te uszkodzenia możemy podzielić na dwie grupy: 1) urazy powierzchowne i 2) urazy głębokie.

Dno oka

Jednym z podstawowych badań okulistycznych, wykonywanym nie tylko w przypadku chorób oczu, ale również wielu chorób ogólnych, jest badanie dna oka. W licznych przypadkach lekarze różnych specjalności przy trudnościach diagnostycznych kierują chorych do lekarza okulisty na badanie dna oka dla potwierdzenia rozpoznania, nieraz dla oceny przebiegu (narastanie lub cofanie się zmian) choroby. Badanie to stało się tak popularne, że nieraz chorzy sami zwracają się

Dobieranie okularów dla dzieci

U ogromnej większości dzieci z wadami wzroku dobranie odpowiednich okularów poprawia ostrość wzroku i zapobiega znużeniu przy pracy. Istnieje jednak pewien odsetek dzieci źle widzących, najczęściej na skutek chorób wrodzonych, którym ani okulary, ani leczenie nie mogą poprawić ostrości wzroku. Czasami ostrość wzroku jest tak obniżona, że nauka w szkole normalnej staje się niemożliwa. Dzieci takie muszą się uczyć w szkołach specjalnych, tzn. w szkołach dla dzieci niedowidzących, gdzie stworzono specjalne warunki do pracy wzroko-wej. Do szkół dla niedowidzących kieruje się te dzieci, których ostrość wzroku wynosi od 6/60 do 6/24 (p. ostrość wzroku) na lepszym oku. Dzieci, których widzenie jest jeszcze słabsze (poniżej 6/60 na lepszym oku), powinny uczęszczać do szkół dla dzieci niewidomych.

Wrzód pełzający rogówka

Wrzód pełzający należy do najcięższych chorób rogówki. Jest spowodowany przeważnie zakażeniem bakteriami zwanymi pneumoko- kami. Występuje najczęściej u ludności wiejskiej, u osób z ropnym zapaleniem woreczka łzowego. U tych osób już nawet niewielki uraz powodujący ubytek nabłonka rogówki (np. ukłucie słomą, kłosem, igłą w lesie przy zbieraniu grzybów, odpryskiem kamieni, metali, węgla itp.), ułatwiając przenikanie bakterii znajdujących się w worku spojówkowym do głębszych warstw rogówki, może spowodować powstanie wrzodu pełzającego. Wrzód pełzający tworzy szarawożółty naciek, umiejscowiony najczęściej w centralnej części rogówki, rozszerzający się stopniowo ku obwodowi i w głąb. W komorze przedniej znajduje się wysięk ropny, opadający na dno komory tzw. ropostek. Zwykle stwierdza się objawy współistniejącego zapalenia tęczówki. Naciek ropny stopniowo obejmuje coraz to głębsze części, aż w końcu może dojść do przebicia rogówki. Jest to ciężkie powikłanie. Po przebiciu rogówki dochodzi do wypłynięcia cieczy z komory przedniej, do wypadnięcia tęczówki, do zrostów tęczówki z rogówką (zrosty przednie). Nawet w przypadkach niepowikłanych następstwem wrzodu pełzającego rogówki jest utworzenie się nieprzeziernej blizny, zawsze znacznie upośledzającej widzenie.

Męczenie się oczu

Spotykamy się jednak często ze skargami na „męczenie się” oczu podczas oglądania telewizji oraz z opiniami o szkodliwości telewizji dla narządu wzroku. Opinie te są niesłuszne. Nie stwierdza się obiektywnie żadnych zmian w narządzie wzroku pod wpływem emisji telewizyjnych. Przeanalizowano wiele ankiet oraz przeprowadzono badania okulistyczne mające na celu wykrycie ewentualnych przyczyn powodujących podawane przez pacjentów dolegliwości. Tak np. Hofstetter (Los Angeles) przeprowadził analizę ankiety mającej na celu sprawdzenie częstości występowania oraz sprecyzowania dolegliwości wzrokowych występujących w wyniku oglądania telewizji. Na 292 osoby 86 podało, że odczuwają dolegliwości podczas patrzenia na ekran telewizyjny. Dolegliwości te, różnorodne, często nie sprecyzowane, nie były charakterystyczne dla żadnego konkretnego uszkodzenia ani schorzenia. Nie były też zależne od wieku chorych. Na podstawie tych wypowiedzi autor dochodzi do wniosku, że dolegliwości te nie były spowodowane telewizją, lecz że chodziło tu o osoby, które w ogóle ulegały znużeniu przy pracy wzrokowej, a więc między innymi podczas obserwowania, zwłaszcza długotrwałego, ekranu telewizyjnego.

Urazy energią promienistą

Wśród uszkodzeń oka energią promienistą najczęściej spotykamy się ze zmianami wywołanymi silnym działaniem promieni nadfioletowych (podczas przebywania na śniegu, podczas naświetlań lampą kwarcową, podczas spawania za pomocą łuku elektrycznego), które powodują tzw. fotoelektryczne zapalenie spojówek i rogówki.

Objawy. Występują one zazwyczaj w kilka godzin po zadziałaniu przyczyny, są na ogół bardzo burzliwe. Chorzy odczuwają silny ból oczu, występuje łzawienie i światłowstręt. Powieki są zaczerwienione i silnie obrzęknięte. W ciężkich przypadkach obrzęk powiek jest tak znaczny, że uniemożliwia otworzenie oczu. Potęguje to przerażenie chorych, którzy sądzą, że utracili wzrok. Na szczęście ta pozornie ciężka choroba jest na ogół niegroźna w skutkach i mija najczęściej po kilku lub kilkunastu godzinach, nie pozostawiając śladów.