4
4
3
3
2
2
1
1

Uwagi ogólne

Leki należy stosować ściśle według wskazań lekarza okulisty. Nie należy przedłużać samemu ani powtarzać bez wskazań lekarskich zapisanych leków, gdyż niektóre z nich przy dłuższym stosowaniu

mogą wywierać działanie szkodliwe. Należą tu zwłaszcza preparaty kortyzonowe, które, choć nieodzowne w wielu chorobach oczu, przy dłuższym, nie kontrolowanym stosowaniu mogą spowodować poważne uszkodzenie oka.

Zapalenie pryszczykowe (skrofuliczne) spojówek i rogówki

Zapalenie pryszczykowe spojówek i rogówki występuje głównie u dzieci, które przeszły zakażenie gruźlicze lub są w kontakcie z chorymi na gruźlicę. Schorzenie jest wyrazem uczulenia na prątki gruźlicze, przy czym czynnikiem wywołującym może być nie tylko prątek gruźlicy, ale i inne czynniki nieswoiste, jak rozmaite drobnoustroje, kurz, pył itp., które w oku nie reagującym uczuleniem wywołałyby zwykłe, banalne zapalenie spojówek. Czynnikami usposabiającymi mogą być: skaza wysiękowa, nieodpowiednie odżywianie, złe warunki higieniczne i mieszkaniowe. Bardzo duże znaczenie ma leczenie ogólne. Zawsze należy sprawdzić, czy dziecko nie ma zmian gruźliczych w płucach oraz czy nie ma osób prątkujących w środowisku, w którym ono przebywa.

Czy tellewizjja „szkodzi” oczom?

Od początków telewizji spotykamy się często ze skargami na dolegliwości oczu związane jakoby z oglądaniem obrazu telewizyjnego oraz z pytaniami, czy oglądanie telewizji nie szkodzi oczom? Zdarza się, że rodzice zabraniają dzieciom oglądania telewizji, żeby „nie psuły sobie oczu”. Poleca się też zakładanie specjalnych okularów lub osłanianie ekranu barwnymi filtrami, które mają jakoby zapobiegać szkodliwemu działaniu transmisji telewizyjnej na oczy.

CHOROBY ZAKAŹNE SPOJÓWEK I ROGÓWKI

Do chorób zakaźnych spojówek i rogówki spotykanych w naszym kraju należą: 1) ostre zapalenie spojówek, 2) jaglica, 3) epidemiczne zapalenie spojówek i rogówki.

Ostre (zakaźne) zapalenie spojówek. Ostre zapalenie spojówek, bakteryjne i wirusowe (tabl. I c), zwłaszcza tzw. sączące, charakteryzujące się obecnością wydzieliny, należy do chorób zakaźnych. Do zakażenia dochodzi przez przeniesienie zakaźnej wydzieliny z worka spojówkowego oka chorego do zdrowego bądź to bezpośrednio, bądź też za pośrednictwem zakażonych przedmiotów (zapobieganie patrz s. 85).

Okulary dwuogniskowe (bifokai)

Okulary dwuogniskowe mają dwie części o różnej refrakcji. Są one tak ustawione przed okiem że część górna szkła, z której korzystamy przy patrzeniu w dal, wyrównuje wadę wzroku, natomiast część dolna służy do pracy z bliska. Takie okulary oddają duże usługi w niektórych zawodach, w których konieczne jest dobre widzenie z daleka

z bliska (np. w zawodzie nauczycielskim, ii konduktorów, plastyków itp.). Okulary te są jednak cięższe i pole widzenia jest w nich bardziej ograniczone.

Starzenie się oka

Analogicznie do innych narządów z wiekiem występują powolne zmiany we wszystkich tkankach oka, określane mianem starzenia się. Wygląd zewnętrzny oczu ludzi starych jest inny. Skóra powiek jest zwiotczała, pomarszczona, oczy wydają się „mniejsze”, rogówki tracą połysk. To „zmniejszenie się” oczu jest pozorne, spowodowane opadnięciem zwiotczałych powiek i zapadnięciem gałki na skutek zaniku tkanki tłuszczowej w oczodole i zmniejszeniem napięcia układu współ- czulnego. Wydzielanie łez z wiekiem jest zmniejszone. Spojówka przybiera wygląd żółtawy wskutek odkładania się tłuszczu w warstwach podspojówkowych i traci swoją elastyczność, czasami wydaje się przekrwiona (rozrost naczyń spojówkowych). Twardówka przybiera również wygląd żółtawy w wyniku odkładania się ciał tłuszczowych, sztywność twardówki wzrasta. W rogówce tworzą się zmętnienia okrężne (tzw. obwódka starcza – gerontoxon), źrenica jest zwężona, tęczówka bardziej sztywna i odbarwiona (zanik komórek barwnikowych). W soczewce i ciele szklistym na skutek zmian degeneracyjnych pojawiają się zmętnienia określane przez pacjentów jako „mroczki”, „sadze”, „latające muszki”. Na dnie oka można stwierdzić zmiany degeneracyjne, głównie związane z naczyniami. Sama siatkówka wyjątkowo długo zachowuje swój normalny wygląd.

Choroby zapalne siatkówki

Choroby zapalne siatkówki bywają najczęściej spowodowane procesami ogólnymi, toczącymi się w organizmie (ogniska zakażenia, gruźlica, kiła, toksoplazmoza, ogólne zakażenie itp.). Przeważnie są one związane z ogniskami zapalnymi w naczyniówce, z których wtórnie przechodzą na siatkówkę. Zależnie od przyczyn i umiejscowienia dają różnego rodzaju zaburzenia widzenia i często powodują trwałe jego upośledzenie. Zmiany chorobowe, umiejscowione w centralnej części siatkówki, to jest w plamce, z reguły prowadzą do trwałego, znacznego upośledzenia widzenia.