Zależność widzenia od oświetlenia

Dla dobrego widzenia i uniknięcia znużenia przy pracy wzrokowej zasadnicze znaczenie ma odpowiednie oświetlenie. Zarówno zbyt słabe oświetlenie, jak i zbyt silne działa szkodliwie na oczy, powoduje ich szybkie zmęczenie, powstawanie różnych dolegliwości i wpływa niekorzystnie na wydajność pracy.

Za jednostkę oświetlenia przyjmuje się 1 luks = 1 świeca metryczna. Oświetlenie powinno być dostosowane do rodzaju wykonywanej pracy. Im bardziej precyzyjna praca, tym silniejsze powinno być oświetlenie.

W klasach szkolnych do czytania i pisania konieczne jest oświetlenie wynoszące co najmniej 100 luksów. Dla górników wymagane jest oświetlenie co najmniej 10-20 luksów (znany jest oczopląs górników, powstający wskutek pracy w niedostatecznym oświetleniu i w niewygodnej pozycji). Do pracy nie wymagającej specjalnie dokładnego widzenia, np. przy stolarstwie, ślusarstwie, w przędzalniach, oświetlenie powinno wynosić co najmniej 40-60 luksów. Im bardziej precyzyjna praca, tym lepszego wymaga oświetlenia. Na przykład do pracy w laboratoriach oświetlenie powinno wynosić około 200 luksów, na sali operacyjnej 300 luksów. Statystyki wykazały, że poprawa oświetlenia w fabrykach zmniejsza objawy zmęczenia i liczbę wypadków przy pracy.

Oświetlenie dzienne jest najlepsze dla oczu. Dobre oświetlenie dzienne zależy od powierzchni okien i ich lokalizacji. Najwięcej światła dają okna zwrócone na wschód i południe. Do zapewnienia optymalnej ilości światła wpadającego przez okna konieczna jest dostateczna odległość od przeciwległych budynków. Uważa się, że odległość przeciwległego budynku powinna być przynajmniej dwa razy większa od jego wysokości. Konieczne jest też utrzymywanie czystości szyb okiennych. Zakurzone, zamazane, porysowane szyby znacznie zmniejszają ilość światła wpadającego do pomieszczenia. Jasność oświetlenia zależy nie tylko od ilości wpadającego światła i mocy źródła, lecz także od stopnia pochłaniania i odbijania promieni świetlnych przez ściany i przedmioty znajdujące się w pomieszczeniu. Ściany białe odbijają około 80% światła, ściany pomalowane na kolor kremowy 60-70%, ściany ciemne pochłaniają dużą ilość promieni świetlnych, dając gorsze oświetlenie wnętrza. Jasność pomieszczenia można więc zwiększyć przez odpowiednie pomalowanie ścian i sufitów oraz właściwe urządzenie wnętrza.

Oświetlenie elektryczne jest stosunkowo najlepsze i najbardziej ekonomiczne ze źródeł światła sztucznego. Jest bezpieczne, a przy odpowiednim dawkowaniu i rozmieszczeniu zapewnia dostateczną siłę światła do pracy wzrokowej. Światło elektryczne różni się od światła dziennego większą ilością promieni podczerwonych (do 64% i więcej) i stosunkowo mniejszą ilością promieni zielonych i błękitnych. Stąd też między innymi gorsze jest rozpoznawanie barw przy świetle elektrycznym niż dziennym, zwłaszcza w zakresie barwy żółtej. Dla normalnej pracy wzrokowej nie ma to jednak większego znaczenia. Sprawą za-sadniczą przy stosowaniu instalacji elektrycznej jest odpowiednie umieszczenie źródeł światła. W miarę oddalania się od źródła światła jego siła zmniejsza się odwrotnie proporcjonalnie do kwadratu odległości. Dla przykładu: siła światła żarówki 50-watowej, która z odległości 1 m daje oświetlenie równe 50 luksom, z odległości 2 m będzie 4 razy słabsza, a więc będzie wynosiła zaledwie około 12 luksów. Ta sama żarówka umieszczona w odległości 1/i m daje oświetlenie równe 200 luksom, a więc zupełnie dostateczne do wykonywania precyzyjnej pracy wzrokowej. Dla dobrego widzenia konieczne więc jest możliwie bliskie umieszczenie źródła światła od miejsca pracy.

Abażur osłaniający żarówkę powinien być nieprzezroczysty, żeby światło nie raziło oczu, i niezbyt ciemny, żeby przepuszczał światło na pozostałe części pomieszczenia. Oświetlenie jedynie miejsca pracy w ciemnym pokoju nie jest wskazane. Przenoszenie wzroku z jasno oświetlonych przedmiotów na dalsze znajdujące się w ciemności wymaga ciągłej zmiany adaptacji do światła i do ciemności, co wywołuje znużenie oczu i obniża wydajność pracy wzrokowej.

Oczy najlepiej pracują po pewnym okresie adaptacji do danego oświetlenia. Jeśli źródło światła, przy którym pracujemy, nie oświetla dostatecznie całego pomieszczenia, należy poza nim umieścić dodatkowe źródło światła. Do teggo celu najlepiej nadaje się tak zwane oświe-

tlenie pośrednie, osiągane przez skierowanie promieni świetlnych na sufit lub inną jasną płaszczyznę (ściana, ekran). Promienie odbite od oświetlanych płaszczyzn dają łagodne, rozproszone, równomierne oświetlenie całego pomieszczenia. Takie oświetlenie jest jednak nieekonomiczne i zwykle zbyt słabe jako jedyne światło do pracy wzrokowej.

About The Author

admin

Leave a Reply